Татарстанда 20 меңнән артык чит ил студенты белем ала

Татарстан – югары уку йортларының бюджет буенча кабул итүендә төбәкара миграция кертеменә күрә Россиядә өченче урында

«Татар-информ» аналитик үзәге Татарстанның өч төп университетыннан чит ил һәм башка төбәк абитуриентлары агымнарының юнәлешләре һәм динамикасы турында узган бишенче еллык сораштыру нәтиҗәләрен тәкъдим итә. Охшаш карашларны без 2022, 2023, 2024 һәм узган елларда чыгарган идек. Һәм һәр тапкыр – Татьяна көне, яки Россия студентлары көненә багышланган.

Тикшеренең мәгънәсе гади – без югары уку йортларыннан узган кабул итү кампаниясе чорында студентлар кайсы чит илдән һәм Россиянең кайсы төбәкләреннән килгәнлеген сорыйбыз. Төрле критерийлар буенча бик күп рейтинглар бар. Ләкин «яшь кан» агымнары призмасы аша югары уку йортларына беркем дә карамый. Ә безчә, бу үз югары уку йортының, гомумән алганда, аның урнашкан төбәкнең тартымлылыгының иң ачык күрсәткече булып тора.

Чит ил студентларының кабул ителү географиясе университетның халыкара, ә башка төбәк студентлары – Россия мәгариф картасында урынын сыйфатлый. Шулай ук Татарстан югары мәктәбенең дөньяда да, ил эчендә дә экспорт потенциалы күрсәтә.

Югары белем бирү үзәкләре, кимендә күршеләрдән генә «тузан соргыч» кебек яшьләрне җәлеп итә алучы, Россиядә ике унлыктан артмый. Ә ерактан диплом алырга килгәннәр өчен бөтенләй дә азрак. Татарстан – әлбәттә, Казан – тарихи рәвештә сайланганнар санына керә, республиканың Мәскәүгә чагыштырмача якынлыгына карамастан (бу үз чиратында, уку йортлары тәмамлаучыларның бер өлеше башкаланы яуларга китүенә китерә).

ВШЭ ЭИСТИ институты мәгълүматлары буенча, Россия университетларының бюджет буенча бакалавриат, махсуслык һәм магистратура программаларына кабул итүдә, РФнең башка субъектларында алдагы белем алган кешеләр өлеше 2024 елда уртача 27%не, яки 157,4 мең кешене тәшкил иткән (узган ел мәгълүматлары әле чыкмаган, соңгы елларда бу өлеш акрынлап кими – абсолют күрсәткечләр үсүе белән бергә).

Бу санның «эчендә» Мәскәү өлеше 25%нән бераз артыграк тәшкил итә, Санкт-Петербургның төбәкара миграциягә кертеме тагын 16% тәшкил иткән. Татарстан – 4,2% өлеш белән өченче урында (аннан соң Урал һәм Көньяк федераль университетлары эшләүче Свердловск һәм Ростов өлкәләре тора).

2025 елның октябренә Татарстан территориясендәге югары уку йортларында 155 меңнән артык студент белем алган, ә бер ел элек – 149 меңнән артык

**Татарстанда 155 меңнән артык студент белем ала, шуларның 20 меңнән артыгы – чит илле**

Бу гаҗәп түгел, чөнки Татарстан югары уку йортлары «бюджетлыклары» буенча фәнне өйрәнүчеләр саны буенча Россия регионнарының топ-5лыгына керә. Татарстан Фән һәм мәгариф министрлыгының мәгълүматлары буенча, 2025 елның октябренә хәл буенча, Татарстанда урнашкан югары уку йортларында 155 меңнән артык студент белем алган (бер ел элек – 149 меңнән артык). Аларның яртысы чамасы, элекке кебек, бюджет нигезендә укый (РФ буенча, РФ Фән һәм мәгариф министры Валерий Фальков әйткәнчә, андый 440 мең кеше).

Көндәге форманы республикада 103 меңнән артык кеше (яки 66,5%) сайлаган, тагын 36,6 мең кеше (24%) читтән торып укучылар, катнаш форманы бары 15,2 мең студент (9,8%) сайлаган. Өлешләрнең бу бүленеше берничә елдан бирле сакланып килә, бу планда барысы да стабиль.

Татарстанда чит ил студентлары контингенты хәзер 20,4 мең гражданнан тора. Төп агым традицион рәвештә Үзәк Азия илләре – элекке СССР (шул исәптән Төркмәнстан, Үзбәкстан, Казакъстан һәм Таҗикстан), «рух» ягыннан якын Көнчыгыш (Иран, Мысыр һәм Төркия), шулай ук Кытайдан килә. Бу илләрне Татарстан Фән һәм мәгариф министрлыгы 2021–2025 елларда «Татарстан мәгариф хезмәтләре экспорт потенциалы үсеше өчен максатлы төбәк» дип атаган.

#Татарстан #Студентлар #ЮгарыБелем #ЧитИлСтудентлары #Мәгариф #Казан #Университетлар #РоссияМәгарифе #ЭкспортПотенциалы #БелемАлу